األصل الجامع لعبادة هللا وحده İBADETİN MANASI Şeyh Muhammed bin Abdilvehhab (rh.a) www.almuwahhid.com 2
بسم هللا الرمحن الرحيم Şeyh Muhammed bin Abdilvehhab (rh.a) diyor ki: 1 Sana, tek olan Allah a ibadetin genel esası 2 nedir diye sorulduğunda; Allah ın emirlerine uymak nehyettiklerinden kaçınmak suretiyle ona itaat etmek demektir, diye cevap ver. Allah tan başkasına yapılması asla caiz olmayan ibadet çeşitleri nelerdir diye sorulursa şöyle deriz: Onlardan bazıları dua, istiane (yardım istemek), istigase (medet ummak), kurban kesmek, nezr (adak adamak), havf (korkmak), reca (umut etmek), tevekkül, inabe (yönelmek), mehabbet (sevgi), Haşyet (Bilerek korkmak), Rağbet (sevap umarak yönelmek) ve rahbet (azabından korkmak, teelluh (ilah edinmek, ibadet etmek), ruku, secde, huşu, tezellül (küçüklüğünü itiraf ederek ona yönelmek), tazim (yüceltmek) gibi ibadetlerdir. Bütün bunların hepsi Allaha has ilahlık vasıflarıdır. (Yani ancak bir ilaha yapılabilecek olan hareketlerdir.) Dua hakkında Allah (c.c) şöyle buyuruyor: }و أ ن ال م س اج د ل ل ف ال ت د ع و م ع ا ل ل أ ح دا { "Şüphesiz mescidler, Allah'a mahsustur. Öyleyse, oralarda Allah ile beraber hiçbir şeye dua etmeyin." (Cin: 72/18) ل ه د ع و ة ال ح ق و ال ذ ين ي د ع ون م ن د ون ه ال ي س ت ج يب ون ل ه م ب ش ي ء إ ال ك ب اس ط ك ف ي ه إ ل ى ال م اء ل ي ب ل غ ف اه و م ا ه و ب ب ال غ ه و م ا د ع اء ال ك اف ر ين إ ال ف ي ض ال ل "Gerçek dua, ancak O'na yapılır. O'ndan başka dua ettikleri ise, kendilerinin hiçbir isteğini yerine getiremezler. Onların durumu tıpkı ağzına gelsin diye suya avuçlarını uzatan kimseye benzer. Oysa (uzanıp suyu avuçlamadıkça) su onun ağzına gelmez. İşte kafirlerin duası, böyle boşa gitmektedir." (Rad: 13/14) İstiane (Yardım dileme) hakkında ise şöyle buyuruyor: }إ ي اك ن ع ب د و ا ي اك ن س ت ع ين } "Ancak sana ibadet eder ve ancak senden yardım dileriz." (Fatiha: 1/4) İstiğase (Medet bekleme / İmdat dileme): }إ ذ ت س ت غ يث ون ر ب ك م ف اس ت ج اب ل ك م { "Siz Rabbinizden yardım bekliyordunuz. O da duanıza icabet etti." (Enfal: 8/9) Zebh (Kurban kesmek): 1 Muellefat uş Şeyh, 1/379-381 ve ed-durar us Seniyye, 1/155-158 2 Risalenin orijinal ismi el-asl ul Camiu li ibadetillahi vahdeh olarak kaynaklarda zikredilmektedir ki Türkçedeki yaklaşık karşılığı tek olan Allah a ibadetin genel esası veya benzeri şekillerde verilebilir. Ancak bu başlık okuyuculara karışık gelebileceğinden ötürü risaleye İbadetin Manası şeklinde daha kolay akılda kalabilecek bir başlık vermeyi tercih ettik. 3
}ق ل إ ن ص الت ي و ن س ك ي و م ح ي اي و م م ات ي ل ل ر ب ال ع ال م ين ال ش ر يك ل ه { "De ki: Namazım, kestiğim kurban, hayatım ve ölümüm alemlerin Rabbi olan Allah içindir. O'nun hiç bir ortağı yoktur. Bana böyle emrolundu ve ben müslümanların ilkiyim." (En'am: 6/162-163) Nezr (Adak adamak) : ما ك ان ش ر ه م س ت ط ي ار { }ي وف ون ب الن ذ ر و ي خ اف ون ي و "Adaklarını yerine getirirler ve şerri yaygın olan bir günden korkarlar." (İnsan: 76/7) Havf (Korkmak): إ ن م ا ذ ل ك م الش ي ط ان ي خ و ف أ و ل ي اءه ف ال ت خ اف وه م و خ اف ون إ ن ك نت م م ؤ م ن ي ن "Şeytan ancak kendisine dost olanları korkutur. Eğer inanmış iseniz onlardan korkmayın, benden korkun." (Al-i İmran: 3/175) Recâ (Umutvar olmak): }ف م ن ك ان ي ر ج وا ل ق اء ر ب ه ف ل ي ع م ل ع م ال ص ال حا و ال ي ش ر ك ب ع ب اد ة ر ب ه أ ح دا { "Kim Rabbine kavuşmayı arzu ediyorsa, salih amel işlesin ve Rabbine ibadette hiç kimseyi ortak koşmasın".(kehf: 18/110) Tevekkül: }و ع ل ى ا ل ل ف ت و ك ل وا إ ن ك ن ت م م ؤ م ن ين } "Eğer gerçekten inanıyorsanız, yalnız Allah'a tevekkül edin." (Maide: 5/23) İnâbe (Allah'a yönelmek): }و أ ن يب وا إ ل ى ر ب ك م و أ س ل م وا ل ه { "Rabbinize yönelin ve O'na teslim olun." (Zümer: 39/54) Mehabbet (Sevgi): }و م ن الن اس م ن ي ت خ ذ م ن د ون ا ل ل أ ن د ادا ي ح ب ون ه م ك ح ب ا ل ل و ال ذ ين آم ن وا أ ش د ح ب ا ل ل { "İnsanlar içinde, Allah'ı bırakıp O'na koştukları eşleri Allah'ı sever gibi sevenler vardır. İman edenlerin Allah'ı sevmesi ise, herşeyden fazladır." (Bakara: 2/165) } Haşyet (Bilerek,titreyerek korkmak) : { ف ال ت خ ش و ا الن اس و اخ ش و ن "O halde insanlardan korkmayın, benden korkun." (Maide: 5/44) Rağbet (sevap umarak yönelmek) ve rahbet (azabından korkmak) : }إ ن ه م ك ان وا ي س ار ع ون ف ي ال خ ي ر ات و ي د ع ون ن ا ر غ با و ر ه با و ك ان وا ل ن ا خ اش ع ين } 4
"Doğrusu onlar hayır işlerinde yarışırlar, korkarak ve umarak bize dua ederlerdi." (Enbiya: 21/90) Teelluh (İlah edinmek, ibadet etmek): }و ا ل ه ك م إ ل ه و اح د ال إ ل ه إ ال ه و الر ح م ن الر ح يم { "İlahınız bir tek ilahtır, O'ndan başka ibadete layık ilah yoktur. O Rahman'dır Rahim'dir." (Bakara: 2/163) Rüku ve secde: }ي ا أ ي ه ا ال ذ ين آم ن وا ار ك ع وا و اس ج د وا و اع ب د وا ر ب ك م و اف ع ل وا ال خ ي ر ل ع ل ك م ت ف ل ح ون } "Ey iman edenler! Rüku edin, secde edin, Rabbinize ibadet edin, hayır işleyin; umulur ki kurtuluşa eresiniz." (Hac: 22/77) Huşu (itaat ederek korkmak) : }و ا ن م ن أ ه ل ال ك ت اب ل م ن ي ؤ م ن ب ا ل ل و م ا أ ن ز ل إ ل ي ك م و م ا أ ن ز ل إ ل ي ه م خ اش ع ين ل ل ال ي ش ت ر ون ب آي ات ا ل ل ث م نا ق ل يال { "Kitap ehlinden öyleleri vardır ki, Allah'a inanırlar, size indirilene ve kendilerine indirilene Allah'tan korkarak, huşu içinde inanırlar. Allah'ın ayetlerini az bir bedele satmazlar." (Al-i İmran: 3/199) İşte bunlar ve benzeri ayetler bu konuda delil teşkil ederler. İşte kim bu ibadetlerden herhangi birisini Allah'tan başkasına yaparsa, Allah'a başka birisini ortak koşmuş olur. Allah'ın, kullarından yapmalarını istediği en büyük şey nedir, diye sorulursa şöyle cevap verilir: Yukarda açıkladığımız gibi ibadet hususunda Allahı tevhid etmek, birlemektir. (Yani ibadeti yalnızca Allah a yöneltmektir.) Yasakladığı en büyük şey de, kendisine şirk koşulmasıdır. Şirk, Allah ile birlikte başka varlıklara dua etmek veya bu ve benzeri ibadet türleriyle sözkonusu varlığa yönelmektir. Kim, ibadet çeşitlerinden herhangi birini Allah'tan başkasına yöneltirse, o kişi, yöneldiği varlığı rab ve ilah edinmiştir, başka bir varlığı Allaha ortak koşmuştur veyahut da bu ve benzeri ibadet türleriyle sözkonusu varlığa yönelmiştir. İşte yukardaki ayetlerden de anlaşılacağı üzere Allahu teala nın nehyettiği ve de müşrikleri kınadığı şirk budur. Allah (c.c) şöyle buyuruyor: }إ ن ا ل ل ال ي غ ف ر أ ن ي ش ر ك ب ه و ي غ ف ر م ا د ون ذ ل ك ل م ن ي ش اء و م ن ب ع يدا { ي ش ر ك ب ا ل ل ف ق د ض ل ض الال "Allah, kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz, bundan başkasını dilediğine bağışlar. Allah'a şirk koşan uzak bir sapıklığa düşmüş olur." (Nisa: 4/116) و م ا ل لظ ال م ين م ن أ ن ص ار } }إ ن ه م ن ي ش ر ك ب ا ل ل ف ق د ح ر م ا ل ل ع ل ي ه ال ج ن ة و م أ و اه الن ار "Zira kim Allah'a ortak koşarsa, muhakkak ki, Allah ona cenneti haram eder, onun varacağı yer cehennem ateşidir." (Maide: 5/72) Allah en doğrusunu bilendir. 5